این روزها بحث‌های زیادی پیرامون قانون جدید مهریه و به‌ویژه عدد ۱۴ سکه در فضای مجازی و محافل حقوقی مطرح شده است. بسیاری از زوجین، فعالان حقوقی و حتی افرادی که قصد ازدواج دارند، به دنبال درک درست از این تغییرات قانونی هستند. اما آنچه در این میان اهمیت دارد، تفکیک اخبار صحیح از شایعات و آگاهی از آخرین وضعیت قانونی این موضوع است. در این مقاله، به بررسی دقیق تحولات مهریه در سال ۱۴۰۴، وضعیت فعلی طرح‌های قانونی و پاسخ به سؤالات متداول می‌پردازیم.

وضعیت فعلی قانون جدید مهریه؛ تصویب شده یا نه؟

پاسخ صریح به این پرسش این است که قانون جدید مهریه با سقف ۱۴ سکه هنوز به تصویب نهایی نرسیده است. آنچه در روزهای اخیر خبرساز شده، تصویب ماده‌ای از یک طرح قانونی در مجلس شورای اسلامی است که هنوز برای تبدیل شدن به قانون، نیاز به طی مراحل بعدی دارد.

در تاریخ ۱۲ آذر ۱۴۰۴، نمایندگان مجلس شورای اسلامی با ۱۷۷ رأی موافق، ۴۳ رأی مخالف و ۸ رأی ممتنع، ماده یک طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی را تصویب کردند. بر اساس این مصوبه، پیشنهاد تعیین سقف ۱۴ سکه تمام بهار آزادی برای ضمانت اجرای کیفری مهریه مورد موافقت قرار گرفت.

با این حال، این مصوبه برای قانونی شدن نیاز به تأیید شورای نگهبان دارد. طرح مذکور هم‌اکنون در نوبت بررسی شورای نگهبان قرار دارد و سرنوشت نهایی آن در انتظار نظر این شورا است. همچنین معاون زنان رئیس‌جمهور اعلام کرده است که نسخه اولیه طرح که کاهش مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه را پیش‌بینی می‌کرد، با مخالفت دولت مواجه شده و بحث تغییر مهریه به ۱۴ سکه در طرح فعلی وجود ندارد.

قانون جدید مهریه ۱۴ سکه دقیقاً چیست و چه تغییری ایجاد می‌کند؟

برای درک صحیح این موضوع، باید بین دو مفهوم «میزان مهریه» و «ضمانت اجرای کیفری مهریه» تفاوت قائل شد.

۱. میزان مهریه (سقف تعیین مهریه)

مهم‌ترین نکته: مصوبه جدید به هیچ‌عنوان به معنای محدود شدن مهریه به ۱۴ سکه نیست. زن و مرد همچنان می‌توانند هنگام ازدواج درباره هر میزان مهریه‌ای که می‌خواهند توافق کنند و تمام مهریه مندرج در عقدنامه به‌عنوان دین بر عهده مرد باقی می‌ماند.

۲. ضمانت اجرای کیفری (مجازات حبس)

تغییر اصلی در این حوزه رخ می‌دهد. بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۹۱، تاکنون سقف مهریه‌ای که دارای ضمانت اجرای کیفری (حبس) بود، ۱۱۰ سکه تعیین شده بود. طبق مصوبه جدید مجلس، این سقف از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه کاهش می‌یابد.

به بیان ساده‌تر:

• مهریه تا ۱۴ سکه: در صورت عدم پرداخت، مشمول مجازات‌های کیفری (از جمله حبس یا نظارت الکترونیکی) خواهد بود.

• مهریه بیش از ۱۴ سکه: دیگر مشمول مجازات حبس نمی‌شود و وصول بخش مازاد، صرفاً بر اساس توان مالی زوج انجام می‌شود.

مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه؛ تفاوت در چیست و قانون جدید چه تأثیری دارد؟

عندالمطالبه به مهریه‌ای گفته می‌شود که زن می‌تواند در هر زمان که بخواهد، آن را از مرد مطالبه کند و توانایی مالی مرد در الزام به پرداخت تأثیری ندارد.

 عندالاستطاعه نوعی مهریه است که پرداخت آن مشروط به توانایی مالی مرد است. در این نوع مهریه، زن باید ابتدا استطاعت مالی زوج را اثبات کند تا بتواند مهریه را مطالبه نماید.

نکتهٔ مهم این است که در مصوبه جدید مجلس، واژهٔ «عندالاستطاعه» جایگزین «عندالمطالبه» نشده است. نمایندگان با پیشنهاد جایگزینی این واژه در اسناد ازدواج مخالفت کردند. بنابراین، مهریه همچنان عندالمطالبه باقی می‌ماند و تغییر ایجادشده صرفاً در ضمانت اجرای کیفری آن است.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند مصوبه جدید عملاً مهریه بیش از ۱۴ سکه را به «عندالاستطاعه» تبدیل می‌کند، زیرا پرداخت مازاد بر ۱۴ سکه منوط به توانایی مالی مرد خواهد بود.

مالیات بر مهریه؛ واقعیت یا شایعه؟

در ماه‌های اخیر، شایعاتی درباره مالیات بر مهریه‌های بالا منتشر شده است. اما سازمان امور مالیاتی به‌صراحت این شایعات را رد کرده و اعلام داشته است که مهریه همچنان بدون محدودیت در مبلغ و نوع آن، از مالیات معاف است.

بر اساس ماده ۱۴۴ قانون مالیات‌های مستقیم، جهیزیه منقول و مهریه (اعم از منقول یا غیرمنقول) از پرداخت هرگونه مالیات معاف هستند. بنابراین، هیچ گونه مالیاتی بر مهریه وضع نشده است و آنچه تحت عنوان «مالیات مهریه» در برخی محافل مطرح می‌شود، صرفاً شایعه بوده و پایه و اساس قانونی ندارد.

جمع‌بندی؛ آنچه باید به‌خاطر بسپارید

۱. قانون جدید مهریه ۱۴ سکه هنوز نهایی نشده است. مصوبه مجلس نیاز به تأیید شورای نگهبان دارد.
۲. میزان مهریه محدود به ۱۴ سکه نمی‌شود. زوجین همچنان می‌توانند هر میزان مهریه‌ای را توافق کنند.
۳. تغییر اصلی در ضمانت اجرای کیفری (حبس) است. سقف مهریه‌ای که قابل پیگرد کیفری است، از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه کاهش می‌یابد.
۴. مهریه همچنان عندالمطالبه است و واژه عندالاستطاعه جایگزین آن نشده است.
۵. هیچ مالیاتی بر مهریه وضع نشده است و مهریه کماًکان از مالیات معاف است.
۶. مصوبه جدید صرفاً به‌دنبال کاهش زندانیان مهریه است و هدف آن حذف حبس برای افرادی است که توانایی پرداخت مهریه‌های سنگین را ندارند.

سؤالات متداول

آیا مهریه چهار ده سکه تصویب شده است؟
خیر، مصوبه مجلس درباره سقف کیفری ۱۴ سکه هنوز به تأیید شورای نگهبان نرسیده و قانونی نشده است.

آیا مهریه بالای چهارده سکه بخشیده می‌شود؟
خیر، مهریه بالای ۱۴ سکه به قوت خود باقی است و به‌عنوان دین بر عهده مرد می‌ماند؛ فقط مجازات حبس برای آن وجود ندارد.

آیا می‌توان مهریه ۱۴ سکه را به‌صورت اقساطی پرداخت کرد؟
بله، زوجین می‌توانند با توافق یکدیگر، مهریه را به‌صورت اقساطی پرداخت کنند.

آیا مهریه ۱۴ سکه به نرخ روز محاسبه می‌شود؟
بله، مهریه بر اساس قیمت روز سکه در زمان مطالبه و پرداخت محاسبه می‌شود.

قانون جدید از چه زمانی اجرایی می‌شود؟
پس از تأیید شورای نگهبان و ابلاغ توسط رئیس‌جمهور، تاریخ اجرای آن مشخص خواهد شد.

این مقاله در وب‌سایت رسمی موسسه حقوقی فانوس عدالت ایرانیان منتشر شده است. شما نیز می‌توانید نظرات، پرسش‌ها و تجربیات خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید.