خلاصه مقاله： دادگستری استان سمنان از برگزاری ۱۰۱ دادگاه علنی برخط در بازه زمانی ۹ تا ۱۳ آبان ۱۴۰۵ خبر داده است. این جلسات در پنج حوزه قضایی استان شامل سمنان، شاهرود، دامغان، گرمسار و میامی برگزار می‌شود و عموم علاقه‌مندان می‌توانند از طریق سامانه رسمی، به‌صورت زنده در جریان دادرسی قرار بگیرند. در این مقاله، جزئیات این جلسات، نحوه شرکت و محدودیت‌های قانونی آن را بررسی می‌کنیم.

این ۱۰۱ جلسه چه ویژگی دارند؟

زمان و مکان

جلسات از ۹ تا ۱۳ آبان ۱۴۰۵ در پنج حوزه قضایی استان سمنان برگزار می‌شود. این گستردگی جغرافیایی نشان می‌دهد که طرح دادرسی علنی برخط، دیگر محدود به مرکز استان نیست و در شهرستان‌ها نیز اجرا می‌شود.

موضوعات جلسات

بر اساس جدول زمان‌بندی منتشرشده، موضوعات جلسات شامل طیف گسترده‌ای از دعاوی حقوقی است：

• مطالبه وجه (ردیف اول جدول)

• اعسار از پرداخت محکوم‌به

• تقسیم ترکه

• تأمین خواسته

• ابطال معامله

• تخلیه ملک

• مطالبه نفقه

• مطالبه وجه سفته و چک

این ترکیب نشان می‌دهد که دادگاه‌های سمنان عمداً دعاوی پرتکرار و آموزشی را برای پخش زنده انتخاب کرده‌اند. برای دانشجویان حقوق و وکلای تازه‌کار، این فرصت مشاهده رویه واقعی دادگاه است.

چگونه می‌توان تماشا کرد؟

سامانه رسمی

تماشای زنده از طریق سامانه «صحراب» به نشانی sahrab.adliran.ir انجام می‌شود. این سامانه توسط مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه مدیریت می‌شود و برای پخش دادگاه‌های علنی برخط طراحی شده است.

نحوه ورود

برای ورود به جلسات، کاربران باید گزینه «کاربر مهمان» را انتخاب کنند. در برخی موارد، احراز هویت از طریق سامانه ثنا لازم است، اما برای تماشای ساده، ورود به‌عنوان مهمان کافی است.

محدودیت‌های قانونی؛ چه کارهایی ممنوع است؟

ممنوعیت ضبط و انتشار

طبق دستورالعمل شماره ۹۰۰۰/۵۸۶۲۳/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۲۴ رئیس قوه قضاییه، شرکت‌کنندگان در دادگاه علنی برخط مکلف هستند از فیلم‌برداری، ضبط صدا و انتشار محتوا در رسانه‌ها خودداری کنند. متخلفان بر اساس ماده ۳۵۳ قانون آیین دادرسی کیفری مجازات می‌شوند.

نکته مهم： این محدودیت فقط برای شرکت‌کنندگان است. خودِ پخش زنده توسط دادگستری انجام می‌شود و مجاز است.

ممنوعیت ارسال پیام و اظهارنظر

سامانه صحراب به‌گونه‌ای طراحی شده که امکان ارسال پیام، تصویر یا هرگونه اظهارنظر را برای بینندگان فراهم نمی‌کند. اگر کاربری نظم جلسه را مختل کند، ابتدا اخطار دریافت می‌کند و در صورت تکرار، ارتباطش قطع می‌شود.

مبنای قانونی دادرسی علنی برخط

اصل علنی بودن دادرسی

اصل ۱۶۵ قانون اساسی مقرر می‌دارد：«محاکمات، علنی انجام می‌شود و حضور اشخاص در جلسات محاکمه، مگر در مواردی که دادگاه، علنی بودن را مخل نظم عمومی یا منافی با عفت عمومی بداند، آزاد است.»

مواد قانون آیین دادرسی کیفری

ماده ۳۵۲ شرایط علنی بودن دادرسی را تعیین می‌کند و ماده ۳۵۳ محدودیت‌های انتشار محتوای جلسات را مشخص می‌سازد. دادرسی برخط، اجرای مدرن همین اصول است.

تأثیر عملی بر گروه‌های مختلف

اگر دانشجوی حقوق یا وکیل تازه‌کار هستید

این جلسات فرصت آموزشی کم‌نظیری است. می‌توانید رویه واقعی دادگاه را مشاهده کنید، با لحن قاضی و نحوه استدلال وکلا آشنا شوید و مدیریت جلسه را یاد بگیرید. برخلاف کلاس‌های تئوری، اینجا واقعیت دادگاه را می‌بینید.

توصیه عملی： قبل از جلسه، موضوع آن روز را از جدول زمان‌بندی یادداشت کنید و قوانین مرتبط را مرور کنید. این کار یادگیری شما را چند برابر می‌کند.

اگر اصحاب دعوا هستید

اگر پرونده شما در دادگاه علنی برخط مطرح است، باید بدانید که جلسه شما به‌صورت زنده پخش می‌شود. این یعنی هر کسی می‌تواند اظهارات شما را ببیند و بشنود.

توصیه عملی： با وکیل خود هماهنگ کنید که چه نکاتی را در جلسه علنی مطرح کنید و چه نکاتی را برای جلسه غیرعلنی نگه دارید. حریم خصوصی شما در اولویت است.

اگر وکیل هستید

فرصت جدیدی برای برندسازی دارید. اگر در جلسه علنی برخط حضور مؤثر داشته باشید، مخاطبان زیادی شما را می‌بینند. این می‌تواند جذب مشتری باشد، به شرطی که اخلاق حرفه‌ای را رعایت کنید.

هشدار： از ضبط و انتشار جلسه خودداری کنید. تخلف از این قاعده، مجازات انتظامی و کیفری دارد.

چه زمانی به وکیل نیاز دارید؟

اگر با موارد زیر مواجه شدید، حتماً با وکیل متخصص مشورت کنید：

• پرونده شما در دادگاه علنی برخط مطرح است و نگران حریم خصوصی هستید

• نیاز به درخواست غیرعلنی شدن جلسه دارید (مثلاً به دلیل مسائل خانوادگی یا امنیتی)

• نیاز به تحلیل حقوقی تأثیر علنی بودن بر استراتژی دفاعی خود دارید

• در پرونده‌ای مرتبط با نقض محدودیت‌های انتشار محتوای جلسه درگیر هستید

• نیاز به آماده‌سازی برای حضور در جلسه علنی دارید

موسسه حقوقی فانوس عدالت ایرانیان با تیم متخصص در آیین دادرسی و دعاوی حقوقی، آماده ارائه مشاوره و وکالت در این پرونده‌هاست.

سؤالات متداول

آیا تماشای دادگاه علنی برخط برای همه آزاد است？
بله، اصل بر علنی بودن است. اما برای ورود به سامانه، باید گزینه کاربر مهمان را انتخاب کنید و در برخی موارد احراز هویت از طریق ثنا انجام دهید.

آیا می‌توانم از جلسه فیلم بگیرم یا عکس بگیرم？
خیر. طبق دستورالعمل رئیس قوه قضاییه، ضبط و انتشار محتوای جلسات ممنوع است و متخلفان بر اساس ماده ۳۵۳ قانون آیین دادرسی کیفری مجازات می‌شوند.

آیا می‌توانم در جلسه اظهارنظر کنم یا سؤال بپرسم？
خیر. سامانه صحراب امکان ارسال پیام یا اظهارنظر را فراهم نمی‌کند. اگر نظم جلسه را مختل کنید، اخطار می‌گیرید و در صورت تکرار، ارتباطتان قطع می‌شود.

آیا جلسه من هم به‌صورت برخط پخش می‌شود？
بستگی به تصمیم دادگاه دارد. اگر پرونده شما در دادگاه علنی مطرح باشد، احتمال پخش وجود دارد. اگر نگران حریم خصوصی هستید، از وکیل خود بخواهید درخواست غیرعلنی شدن را مطرح کند.

آیا این جلسات ضبط می‌شوند و بعداً قابل دسترسی هستند？
معمولاً خیر. پخش زنده است و آرشیو عمومی ندارد. برای مشاهده، باید در زمان پخش وارد سامانه شوید.

آیا دادگاه علنی برخط در سایر استان‌ها هم برگزار می‌شود？
بله. این طرح در سراسر کشور در حال گسترش است. سمنان یکی از استان‌های پیشرو در این حوزه است.

آیا پرونده شما در دادگاه علنی برخط مطرح است و نیاز به مشاوره دارید？
برای مشاوره تخصصی و بررسی پرونده با موسسه حقوقی فانوس عدالت ایرانیان تماس بگیرید. کارشناسان ما آماده کمک به شما هستند.