از جمله مشکلات شایع افراد در مراجع قانونی، وجود اختلافات بر سر مفاد قراردادهای رسمی و کتبی است؛ به همین دلیل برای رفع این اختلافات به داوری حقوقی رو میآورند. در داوری حقوقی فرد ثالثی به عنوان داور انتخاب میشود و اختلاف دو نفر را حل و فصل میکند.
داوری حقوقی مزایای زیادی دارد و البته کمک وکیل حرفهای مجرب بسیار در تنظیم قرارداد و جلوگیری از اختلافات اهمیت فراوانی دارد. در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی داوری حقوقی چیست و چه کاربردی دارد بپردازیم.
داوری حقوقی چیست؟
یکی از کم هزینهترین و راحتترین روشهای قانونی برای حل و فصل کردن اختلافات طرفین، داوری حقوقی است؛ به این معنا که بدون نیاز به مراجع قضایی، افراد میتوانند به صورت قانونی و بدون تشریفات رسمی، مشکلات خود را توسط یک داور آگاه به قوانین و ضوابط برطرف کنند.
البته داور بایستی اهلیت قانونی داشته باشد و مورد پذیرش و مقبولیت هر دو طرف قرار بگیرد. در گذشتههای دور فردی در روستا به عنوان ریش سفید و معتمد، مورد قبول افراد روستا قرار میگرفت و به حل اختلافات و مشکلات مردم میپرداخت. امروزه داور بایستی علم و آگاهی کافی برای رسیدگی به این امور را داشته باشد.
شرایط داوری در دعاوی حقوقی
داور حقوقی بایستی توسط اشخاص به صورت حقیقی یا حقوقی مورد پذیرش قرار بگیرد و شایستگی لازم برای داوری کردن اختلافات، منازعه، رسیدگی به دعاوی حقوقی نیز داشته باشد. در ادامه شرایط داوری در دعاوی حقوقی را بیشتر بررسی میکنیم.
- داور بایستی بالای ۲۵ سال سن داشته باشد.
- داور نمیتواند به دنبال نفع شخصی در طرح دعاوی داشته باشد.
- مطابق با ماده ۴۷۰ داور نمیتواند در جایگاههای قضایی و دادگستری فعالیتی داشته باشد.
- طبق ماده ۴۶۶ داور باید عاقل و بالغ باشد و نمیتواند مجنون، صغیر، سفیه باشد.
- داور باید نسبت به قوانین اهلیت داشته باشد.
- کفیل و مباشر یکی از طرفین دعوی نمیتواند داور باشد.
- افرادی که قرابت سببی یا نسبی یا درجه دوم داشته باشند، نمیتوانند داور شوند.
- طرفین دعوی باید فرد را به عنوان داور پذیرفته باشند و به رای داور احترام بگذارند.
نحوه ارجاع اختلاف به داوری
از جمله ویژگیهای مهم داوری در دعاوی حقوقی، توافقی بودن این قرارداد است؛ در صورت بروز اختلاف بین طرفین میتوانند برای بررسی و حل اختلاف نزد داور بروند تا به درخواستشان رسیدگی شود. بنابراین قبل از بروز اختلافات طرفین باید شخصی را به عنوان داور بپذیرند. نحوه ارجاع اختلاف به داوری به دو صورت امکانپذیر است.
۱. معرفی داوری آگاه و مسلط به قوانین که طرفین او را بپذیرند.
۲. انعقاد قراردادی رسمی و قانونی که در صورت بروز اختلاف طرفین به آن رجوع کنند.
نحوه انتخاب داوری حقوقی
مطابق با ماده ۴۵۵ قانون دادرسی مدنی انتخاب داوری حقوقی از سه طریق انجام میشود. انتخاب او توسط طرفین، شخص ثالث به جز طرفین دعوی یا توسط دادگاه.
در صورتی که طرفین دعوی فردی را انتخاب نکرده باشند، طبق ماده ۴۵۹ قانون مدنی هر کدام از دو طرف میتوانند با یک اظهارنامه شخص مورد نظر خود را به طرف مقابل معرفی کنند. اگر طرف دوم داور خود را پیشنهاد ندهد، طرف اول میتواند داور خود را به دادگاه معرفی کند.
منتفی شدن ارجاع داوری حقوقی
در برخی از مواقع با وجود انعقاد قرارداد و مشخص کردن داور، باز هم امکان ارجاع اختلاف به داوری وجود ندارد. در ادامه دلایل منتفی شدن قرارداد را بیشتر بررسی میکنیم.
- در صورتی که داور مسئولیتپذیر نباشد و داوری را رد کند و یا پشیمان شود.
- در صورتی که منافع شخصی یا منافع دولتی در نتیجه اختلاف طرفین مطرح باشد.
- اگر طرفین دعوی از ارگان دولتی یا وابسته به دولت باشد.
- اگر دو طرف نتوانند یک شخص واحد را به عنوان داور بپذیرند و معرفی کنند.
- اگر داور به قوانین و مفاد تعیین شده وفادار نباشد.
- در صورتی که داور محجور یا فوت شود.
نکات مهم داوری حقوقی
همانطوری که گفته شد وجود یک وکیل در تنظیم قراردادها کمک بسزایی میکند؛ به همین دلیل در ادامه نقش وکیل در تعیین داور و نکات مهم داوری حقوقی را بیشتر بررسی میکنیم.
۱. طرفین دعوی اگر داوری را انتخاب نکرده باشند، میتوانند با کمک وکیل حرفهای اظهارنامه تنظیم و معرفی کنند. یا در صورت رد او، بایستی هر دو طرف به صورت مستدل و مبتنی بر دلایل قانونی علت نپذیرفتن داور را ارائه دهند.
۲. طرفین دعوی نمیتوانند شخصی از کادر اداره دادگستری و یا کارمند مراجع قضایی را به عنوان داور معرفی کنند؛ اما میتوانند یکی از وکلا و مشاورین حقوقی را به عنوان داور معرفی کنند.
۳. طرفین در صورت نرسیدن به توافق درباره انتخاب یک داور، میتوانند از شخص ثالث کمک بگیرند و انتخاب را به عهده شخص ثالث بگذارند.
۴. تعیین داور در دادگاه خانواده امکانپذیر نیست و قوانین متفاوتی دارد.
جمعبندی
اگر شما هم نیاز به آگاهی بیشتر در زمینه داوری حقوقی دارید، این مقاله را مطالعه کنید؛ هنگامی که افراد بندهای قرارداد را مشخص میکنند، بایستی شخصی امین و آگاه را به عنوان قاضی و داور بپذیرند. رای و نظر نهایی او باید مورد پذیرش هر دو طرف قرار بگیرد و به آن پایبند باشند.
به این ترتیب در صورت بروز اختلاف بین طرفین، افراد میتوانند به او برای حل و فصل مشکلات خود رجوع کنند. با این روش دیگر نیازی نیست افراد برای رسیدگی به اختلافات به دادگاه مراجعه کنند و وقت و هزینه بیشتری را تقبل کنند.
سوالات متداول
۱. داوری حقوقی کیست؟
شخصی که به عنوان قاضی و داور توسط طرفین دعوی انتخاب میشود تا مشکلات و اختلافات را برطرف کند.
۲. برترین مزیت داوری حقوقی چیست؟
با کمترین هزینه و بدون مراجعه به مراجع قضایی امکان رسیدگی به اختلافات افراد امکانپذیر میشود.
۳. اگر طرفین شخصی را به عنوان داور معرفی نکنند راهکار چیست؟
فردی به عنوان شخص ثالث میتواند به طرفین دعوی داوری را معرفی کند که مورد پذیرش دو طرف قرار بگیرد.
۴. امکان تعیین داور حقوقی در دادگاه خانواده وجود دارد؟
خیر. دادگاه خانواده خود به پروندههای اختلافات رسیدگی میکند.
۵. روش ارجاع داوری چیست؟
قبل از بروز اختلافات بین طرفین قرارداد شروط داوری تعیین شده باشد و حل کلیه اختلافات به عهده داور گذاشته شده باشد..