دادیار دادسرای ویژه سرقت تهران: سارقان را نباید رها کرد
سارقان را نباید رها کرد؟؟؟ وقتی در جمعی درباره سرقت صحبت کنید، هر کدام خاطره ای از قربانی شدن خود یا اعضای خانواده شان دارند. جرم سرقت، پر تکرارترین جرم در کشور است که با افزایش اعتیاد به مواد مخدر به خصوص شیشه شاهد افزایش وقوع آن در حوزه جرایم خرد هستیم. در گفتگویی با دکتر میثم حسین پور، استاد دانشگاه و دادیار دادسرای ناحیه 24 تهران – ویژه سرقت به بررسی ریشه های این جرم، مجازات سارقان و دلایل تکرار جرم توسط آنان پرداختیم که در ادامه می خوانید.
میثم حسین پور، دادیار دادسرای ویژه سرقت تهران می گوید ” سارقان را نباید رها کرد ”
در قانون مجازات اسلامی، جرم سرقت بر چند نوع تقسیم می شود؟
دو نوع سرقت داریم که یکی سرقت های تعزیری و دیگری سرقت های حدی به شما می روند. در سرقت های تعزیری، مجازات آن و نوع کیفیت آن را قانونگذار تعیین می کند. اما در مجازات های حدی، در جرم و مجازات آن عوامل مختلف دخیل هستند.جرم حدی در اذهان عمومی به مجازات قطع ید بیشتر در ذهن ها می ماند. اما برای اجرای این مجازات، شرایط خاصی دارد.
در برخی پرونده ها همه شروط وجود ندارند که این حکم تایید و به مرحله اجرا درآید. سرقت های حدی 14 شرط دارد که اگر شروط آن باشد، قابل اجراست. مثلا برای بار اول اگر مجازات حد برای متهم در نظر گرفته شود، قطع چهار انگشت دست راست سارق است. مرتبه دوم حد، قطع پای چپ سارق و مرتبه سوم حبس ابد و مرتبه چهار مجازات اعدام در انتظار آن سارق است. چرا که وقتی مجرم جرایم خطرناک و با تعدد جرم مرتکب شود، مجازات جد برای او در نظر گرفته می شود.
بر اساس پرونده ها در محاکم قضایی، کدام سرقت بیشترین پرونده ها را به خود اختصاص داده است؟
در کشور با توجه به شرایط اقتصادی، همه جور سرقتی رخ می دهد. مثلا در شهر تهران با توجه به بررسی پرونده های مطرح شده در دادسراهای سرقت، سرقت های خرد، افزایش یافته است. از جمله این سرقت های خرد می تواند به سرقت های لوازم داخل خودرو، گوشی قاپی، سرقت منزل، سرقت اموال عمومی و امکان خصوصی و دولتی مانند: سرقت کابل برق، شیرآلات و نرده های خیابان ها و دریچه های فاضلاب اشاره کرد.
قانونگذار چه نوع مجازات هایی را برای این گونه جرایم در نظر گرفته است؟
سارقان را نباید رها کرد قانونگذار برای سرقت های عادی و کم، مجازات های سنگینی در نظر نگرفته و به تفکیک نوع سرقت، میزان مجازات از 3 ماه تا 25 سال حبس یا بیشتر در نظر گرفته می شود.
با توجه به اینکه پلیس طرح هایی را در ارتباط با دستگیری سارقان به مرحله اجرا می گذارد و آنها روانه زندان می شوند، آیا اجرای این طرح ها بازدارنده خواهد بود؟
سارقان را نباید رها کرد به طور کامل نمی توان گفت اجرای چنین طرح هایی بازدارنده است، بلکه شاید در مقطعی باعث شود در جریان اجرای برخی از این طرح ها متهمان فراری و سابقه دار بازداشت و برای مدتی داخل زندان بمانند. همه نهادهای اجتماعی باید با هم همکاری لازم را برای کاهش جرایم داشته باشند. گاهی نیز حتی برخی مجرمان بعه خاطر بزه ناچیز، به زندان می روند و در آنجا با گرایش به گروه مجرمان سابقه دار، ممکن است عضو این گروه ها شوند و خودشان نیز پس از آزادی از زندان، مرتکب جرایم متعددی دیگر و گاهی سنگین تر شوند و حتی شگرد جرایم دیگر را بیاموزند.
گاهی دیده می شود زندانی برای اینکه رد مال شاکیان را بپردازد، به مرخصی از زندان می آید و دوباره برای تامین رد مال دست به سرقت های تازه می زند. برای جلوگیری از این گونه جرایم چه باید کرد؟
گاهی در پرونده های مجرمان سرقت دیده می شود که متهم برای تامین پرداخت رد مال شاکیان پیشین، از زندان مرخصی می گیرد اما در دوره بیرون از زندان دست به سرقت های دیگر می زند به امید اینکه بتواند با رد مال شاکیان قبلی و اعلام گذاشت آنها در مجازات خود تخفیف بگیرد و مدت محکومیتش را کاهش دهد و از زندان زودتر آزاد شود.
مثلا در یک پرونده، سارقی جوان که عضو یک گروه باند سرقت بود، پس از دستگیری رد مال بیش از 500 میلیون تومانی داشت. مدتی در زندان بود و پس از آن توانسته بود از زندان مرخصی بگیرد که پس از آن فرار کرده و به زندان بازنگشته بود. در آن زمان به سرقت های خانه دوباره رو آورده بود تا بتواند هزینه های رد مال قبلی اش را تامین کند. این در حالی بود که جرایم تازه او، باعث شده بود علاوه بر اینکه نتواند رد مال شاکیان پیشین خود را پرداخت کند، مجبور شده بود رد مال شاکیان تازه را هم بپردازد.
مرخصی از زندان برای سارقان باید به چه صورت باشد، تا شاهد تکرار این چرخه سرقت نباشیم؟
سارقان را نباید رها کرد با توجه به اینکه در پرونده های مجرمان سرقت، دیده می شود که آنها در ایام مرخصی از زندان دوباره مرتکب سرقت می شوند، بهتر است نهادهای مربوطه به دقت و بررسی های بیشتری داشته باشند. همچنین برای مجرمان سرقت – درباره تخفیف در آزادی های آنها – آزادی های تعلیقی، تعویقی و مشروط، بازنگری های مناسب انجام دهند و به آسانی مقدمات آزادی مجرمان با جرایم سرقت فراهم نشود.
گاهی دادرسی طولانی و همین باعث می شود شاکیان در برخی اوقات از پیگیری پرونده های شان منصرف شوند و با توجه به کاهش شاکیان، سارقان سعی می کنند در استفاده از تخفیف هایی برای آزادی های موقت خود اقدام کنند. ممکن است در یک پرونده – پس از صدور حکم – او به رای اعتراض داشته باشد و این مراحل قضایی تا دادگاه بدوی و تجدید نظر خواهی و ارسال آن به اجرای احکام برای اجرای حکم، مدت طولانی را در پیش بگیرد که همین باعث می شود متهم فرصت برای گرفتن مرخصی از زندان یا گذاشتن وثیقه را داشته باشد تا از زندان بیرون بیاید و دوباره دست به بزهکاری های بعدی اش بزند.
حال با این توضیح مرخصی زندانیان سرقت خوب است یا بد؟
مرخصی از زندان برای زندانیانی که خانواده دارند و در شرایط خاصی دست به ارتکاب جرم زده اند یا برای اولین بار است که بزهکار شده اند خوب است، چرا که این گونه مجرمان برای اینکه اصلاح شوند بهتر است بیشتر در زندان نمانند به همین دلیل مرخصی دادن به آنها مشکلی ندارد. اما برخی مجرمان زمانی که از زندان مرخصی می گیرند در بیرون بودن از زندان دست به جرایم مشابه می زنند پس این را می طلبد که مراجع ذی صلاح هنگام مرخصی دادن به آنها همه جوانب امر را در نظر بگیرند و مرخصی کمتری به آنها بدهند یا اصلا از دادن مرخصی به این زندانیان خودداری کنند تا با کاهش جرایم رو به رو باشیم. حتی زمانی که این متهمان از زندان بیرون می آیند در مرخصی اند، باید نظارت شوند. حتی برای آنها در زمان مرخصی از زندان هم باید تدابیری اندیشده شود که در زمان مرخصی از زندان، خود را روزانه به مراجع قضایی یا انتظامی معرفی کنند.
یکی از انواع سرقت ها، سرقت های مسلحانه از بانک و طلافروشی هاست. با توجه به اینکه این گونه جرایم زود کشف می شود، شاهد هستیم سارقان با وسوه یکشبه پولدار شدن، مرتکب این نوع سرقت ها می شوند، دلیل این ریسک پذیری چیست؟
یکی از دلایل کشف این نوع سرقت ها، حساسیت هایی است که در جامعه ایجاد می کند. به همین دلیل پس از وقوع، پلیس تحقیقات را گسترده آغاز می کند و باعث کشف سریع جرم می شود. حال، مجرمان تصور می کنند سارقانی که پیش از آنها دستگیر شده اند، در این کار ناشی بودند و نقشه آنها حرفه ای است، غافل از اینکه باتوجه به کشف علمی جرایم پلیس از آنها یک قدم جلوتر است. از سوی دیگر، برخی از این مجرمان نمی دانند که استفاده از سلاح مجازات آنها را سنگین تر می کند.
بر اساس قانون مجازات اسلامی، اگر سرقت در شب انجام شود و سارقان دو تن باشند و در سرقت هایشان از سلاح سرد یا گرم استفاده کنند و باعث ایجاد تهدید و رعب و وحشت شده باشند یا حتی اگر در جریان سرقت ها از سلاح سلاح استفاده نکرده باشند، مجازات سارقان سنگین تر می شود. تنها برایشان یک مجازات دیگر علاوه بر مجازات های پیشین در نظر گرفته می شود. طبق قانون مجازات اسلامی برای این گونه مجرمان 5 تا 25 سال حبس در نظر گرفته می شود.
قانون در ارتباط با سرقت های منجر به آزار که باعث ضربه به مالباخته شود، مثل کیف قاپی که با قمه یا چاقو مالباخته را زخمی کند.، 3 ماه تا 10 سال حبس در نظر گرفته است.
گاهی فرد بزهکار در جریان سرقت های مسلحانه باعث ایجاد رعب و وحشت عمومی در جامعه می شود که قانونگذاران این گونه جرایم را می تواند از مصادیق محاربه بداند و در دادگاه حکم اعدام برای متهم صادر کند.
مجازات قانونی بازدارنده جرم سرقت هستند یا خیر؟
می توان گفت، مجازات های قانونی که قانونگذار برای مجرمان سرقت در نظر گرفته متناسب است. این مجازات ها در مرحله ی زمانی مناسب برای مجرم اجرا شود که او دوره محکومیتش را در زندان بدون تخفیف سپری کند و پس از آزادی بیم آن را داشته باشد اگر دوباره مرتکب جرم شود مدت زمان بیشتری را باید در زندان بماند و با توجه به تعدد جرمی که قرار است انجام دهد مجازات او تشدید و باعث می شود متهم فکر تکرار جرم را از سرش بیرون کند.
برای کاهش جرایم چه تدابیری باید اندیشیده شود؟
ابتدا لازم است نهادهای ذی صلاح، سارقانی را که دوره محکومیت خود را سپری کرده و آزاد شده اند، تحت نظارت خود قرار دهند. این کار باید از سوی پلیس صورت بگیرد تا این افراد دوباره به سمت و سوی ارتکاب همان جرم یا دیگر جرایم نروند. هنگام اعطای مرخصی به زندانیان، تخفیف در مجازات یا آزادی آنها دقت لازم انجام گیرد تا این گونه افراد به آسانی نتوانند از آزادی مشروط استفاده کنند و دوباره سمت ارتکاب بزه بروند و امنیت اجتماعی را به خطر بیندازند. علاوه بر این موارد، برای اینکه زندانی آزاد شده دوباره به سمت و سوی بزهکاری نرود، عملکرد جامعه هم مهم است.
اول اینکه، نباید این افراد طرد کرد و به چشم افرادی جانی و خطرناک نگاه کرد. باید به آنها فرصت اصلاح پذیری و بازپروری دارد. دوم مراقبت از اموال و دارایی خیلی مهم است. در پرونده ای سارق پس از آزادی از زندان تصمیم می گیرد دیگر به سمت جرم نرود اما دیدن خودرویی روشن بدون سرنشین او را وسوسه می کند به جای پیاده رفتن به خانه با ماشین برود. همین باعث می شود به سمت ارتکاب جرم های تازه سوق داده شود.