جان و زیبایی بیماران، قربانی قصور پزشکی

قصور پزشکی این روزها به یکی از داغ‌ترین موضوعات فضای مجازی تبدیل شده است. در این گزارش، ماجرای مهسا، دختر جوانی را روایت می‌کنیم که برای رهایی از یک غبغب آزاردهنده، پای در مسیری پرخطر گذاشت؛ مسیری که در نهایت به جراحی زیبایی ناموفق و شکایت قضایی انجامید.

وقتی نگاه‌های تمسخرآمیز، انگیزهٔ جراحی می‌شود

مهسا، زن جوانی بود که به‌جز داشتن غبغبی بزرگ، چهره‌ای خوش‌سیما داشت. اما همین برآمدگی زیر چانه، او را هدف نگاه‌های پوزخندآمیز و گاهی ترحم‌برانگیز دیگران کرده بود. از این نگاه‌ها متنفر بود و روزبه‌روز بیشتر زجر می‌کشید.

او ابتدا سراغ ورزش و رژیم غذایی رفت، اما هیچ نتیجه‌ای نگرفت. پس از آن به پزشکان مراجعه کرد، اما وقتی از هزینه‌های سنگین درمان مطلع شد، امیدش را از دست داد؛ چون نه خودش توان مالی داشت و نه شوهرش حاضر به پرداخت بود.

آگهی دروغین جراحی زیبایی؛ نقطهٔ شروع قصور پزشکی

مهسا که از پزشکان ناامید شده بود، در شبکه‌های اجتماعی به جستجو پرداخت تا اینکه با آگهی وسوسه‌انگیزی روبه‌رو شد که تصاویر قبل و بعد مشتریان را نشان می‌داد. نظرات کاربران همگی مثبت بود و همگی از هزینهٔ کم و نتیجهٔ خوب رضایت داشتند.

او بدون معطلی تماس گرفت و وقت مشاوره گرفت. تنها نکته‌ای که او را مردد کرد، محل انجام جراحی بود؛ جایی که قرار نبود بیمارستان باشد، بلکه خانهٔ پزشک!

اتاق عمل خانگی؛ اولین هشدار جدی

در روز مشاوره، مهسا وارد اتاق عمل خانگی شد. امکانات آن هیچ شباهتی به یک اتاق عمل استاندارد نداشت. تنها چند مدرک انگلیسی روی دیوار نصب بود. زن میانسال که قرار بود جراحی را انجام دهد، با اعتمادبه‌نفس کامل از رضایت مشتریانش گفت و مهسا را قانع کرد که همانجا جراحی شود.

طبق توضیحات، قرار بود غبغب بدون برش و ساکشن برداشته شود. اما پس از تزریق بی‌حسی، او برشی عمیق به‌طول حدود ۷ سانتیمتر زیر گردن مهسا ایجاد کرد. عمل دو ساعت طول کشید و مهسا با گردنی باندپیچی‌شده به خانه بازگشت.

عوارض جراحی و شکایت قضایی

روزهای بعد، نه‌تنها جای جراحی خوب نشد، بلکه درد، خون‌ریزی و التهاب ادامه یافت. خانوادهٔ مهسا متوجه ماجرا شدند و پس از تهدید آرایشگر، سرانجام مهسا به دادسرای ناحیه ۱۹ تهران (جرایم پزشکی و دارویی) رفت و شکایت کرد.

آرایشگری که خود را جراح معرفی کرده بود!

در نخستین جلسه بازپرسی، زن میانسال همه چیز را انکار کرد و ادعا کرد که آرایشگر است و مهسا برای خرید دستگاه تتو به او مراجعه کرده بود. اما مهسا با ارائهٔ پرینت پیام‌ها و رسید واریز پول، دروغ او را آشکار کرد.

پس از بررسی مدارک، قصور پزشکی او محرز شد. پرونده به پزشکی قانونی رفت و کمیسیون سه‌نفره، جراحت غیراصولی به طول ۷ سانتیمتر را تأیید و آرایشگر را ۱۵ درصد مقصر تشخیص داد.

رأی دادگاه؛ پرداخت ۱۵ درصد دیه کامل

با صدور کیفرخواست به‌عنوان ایراد صدمه بدنی غیرعمدی و دخالت در امور پزشکی، پرونده به شعبه ۱۰۴۳ دادگاه کیفری ۲ فرستاده شد. قاضی پس از بررسی مدارک و نظریهٔ پزشکی قانونی، آرایشگر را به پرداخت ۱۵ درصد دیه کامل محکوم کرد. تحقیقات برای اثبات دخالت او در امور پزشکی همچنان ادامه دارد.

آمار قصور پزشکی در ایران؛ تهران در صدر

دکتر احمد شجاعی، رئیس اسبق سازمان پزشکی قانونی، آمار سال گذشته را چنین اعلام کرد:

• تعداد کل پرونده‌های کمیسیون پزشکی قانونی: ۲۶,۸۲۶ مورد

• پرونده‌های قصور پزشکی: ۸,۵۶۵ مورد

  • ۴,۶۴۸ مورد تبرئه

  • ۳,۹۱۷ مورد محکومیت

• پرونده‌های منجر به فوت: ۱,۹۴۹ مورد

  • ۹۲۵ محکومیت و ۱,۰۲۴ تبرئه

استان‌های پیشرو در قصور پزشکی:
تهران، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی، اصفهان، فارس و البرز.
کمترین آمار: هرمزگان، بوشهر و خراسان شمالی.

بیشترین قصور پزشکی در کدام رشته‌هاست؟

بر اساس گزارش شجاعی:

آیا پزشکان اعدام می‌شوند؟

میرحامد خانی، حقوقدان و استاد دانشگاه، در پاسخ به این سؤال می‌گوید:

«مجازات اعدام برای جرایمی در نظر گرفته می‌شود که سوءنیت شدید دارند. در خطای پزشکی غیرعمدی، معمولاً دیه و در موارد فوت، حبس تعزیری (یک تا سه سال) اعمال می‌شود. اما قضات اغلب به‌جای حبس، از مجازات‌های جایگزین مثل خدمات رایگان در بیمارستان استفاده می‌کنند.»

او تأکید کرد که پزشکان خطاکار اعدام نمی‌شوند، مگر در مواردی که قتل عمدی ثابت شود.

جریمهٔ پزشکان در صورت خروج از تخصص

اگر پزشکی در حوزه‌ای خارج از تخصص خود اقدام به درمان یا جراحی کند، بیمهٔ مسئولیت او را نمی‌پذیرد و در صورت فوت بیمار، باید نزدیک به ۳۰۰ میلیون تومان از جیب خود بپردازد.

ضعف قانون یا ضعف اجرا؟

خانی معتقد است که قانون در زمینهٔ قصور پزشکی ضعف ندارد، اما گاهی کمیسیون‌های پزشکی قانونی باید دقت بیشتری داشته باشند، مخصوصاً وقتی پزشک متخصص در برابر بیمار غیرمتخصص قرار می‌گیرد.

اخلاق پزشکی؛ راهکاری برای کاهش شکایت‌ها

به گفتهٔ این حقوقدان، بسیاری از شکایت‌ها ناشی از عدم درک متقابل بین پزشک و بیمار است. اگر پزشک وقت بیشتری بگذارد، ریسک‌ها را توضیح دهد و پس از خطا، جبران کند، بسیاری از بیماران از شکایت منصرف می‌شوند.

«در برخی بیمارستان‌های تهران، سالانه حتی ۱۰ شکایت هم ثبت نمی‌شود؛ چون کمیته‌های اخلاق پزشکی فعالانه عمل می‌کنند.»

جمع‌بندی

ماجرای مهسا، فقط یک نمونه از هزاران پروندهٔ قصور پزشکی در ایران است. داستانی که نشان می‌دهد فقدان آگاهی، طمع مالی و نبود نظارت کافی می‌تواند جان و زیبایی بیماران را به خطر بیندازد. اگر شما یا نزدیکانتان قربانی خطای پزشکی شده‌اید، بهتر است با آگاهی از حقوق خود، از طریق مراجع قانونی پیگیری کنید.